भारतामध्ये अनेक व्यवसाय मोठ्या गुंतवणुकीने सुरू होतात, परंतु टिकून राहतात तेच जे ग्राहकांच्या विश्वासावर उभे राहतात. मुंबईतील महिम येथे एका छोट्याशा दुकानातून सुरू झालेल्या विजय सेल्सची कथा याचे उत्तम उदाहरण मानली जाते.
१९६७ साली नानू गुप्ता यांनी अवघ्या ४० ते ५० चौरस फुटांच्या जागेत आणि केवळ ₹२,००० भांडवलावर या व्यवसायाची सुरुवात केली. सुरुवातीला त्यांनी दारोदारी जाऊन पंखे, रेडिओ आणि शिवणयंत्रे विकण्याचे काम केले. ही केवळ विक्री नव्हती, तर ग्राहकांच्या गरजा समजून घेण्याची प्रक्रिया होती. याच दृष्टिकोनामुळे त्यांनी उत्पादनाऐवजी विश्वास विकण्यावर भर दिला.
आज विजय सेल्स देशभर १४० हून अधिक स्टोअर्ससह हजारो कोटींची उलाढाल करणारा मजबूत ब्रँड बनला आहे. मात्र या यशामागे जलद विस्तार नसून संथ आणि स्थिर वाढीची रणनीती आहे. व्यवसायाचा पाया मजबूत केल्यानंतरच विस्तार करण्याचा निर्णय घेतला गेला.
ग्राहक अनुभवाला दिलेले महत्त्व हे या यशाचे मुख्य कारण ठरले. त्या काळातच दुकानातील सर्व टीव्ही चालू ठेवून ग्राहकांना प्रत्यक्ष अनुभव देण्याची संकल्पना त्यांनी राबवली. आजच्या भाषेत यालाच अनुभवाधारित विक्री असे म्हणतात. ग्राहक समाधानातूनच पुनर्विक्री आणि तोंडी प्रसिद्धी मिळते, हे त्यांनी लवकर ओळखले.
व्यवसाय विस्ताराच्या बाबतीतही संयम राखण्यात आला. जवळपास दोन दशकांनंतर दुसरे दुकान सुरू करण्यात आले. या काळात व्यवस्थापन, गुणवत्ता आणि ग्राहक सेवा यावर विशेष भर देण्यात आला. यामुळे प्रत्येक शाखेत एकसारखा अनुभव देणे शक्य झाले.
१९९० नंतरच्या आर्थिक बदलांमध्ये विजय सेल्सनेही स्वतःला बदलले. मोठ्या स्टोअर्सची संकल्पना, देशभर विस्तार आणि नंतर डिजिटल उपस्थिती यामुळे कंपनीने बदलत्या बाजाराशी जुळवून घेतले. आजच्या MSME उद्योजकांसाठी हा महत्त्वाचा धडा आहे की बदल स्वीकारल्याशिवाय टिकाव मिळत नाही.
या यशामागे प्रामाणिकपणा, पारदर्शकता आणि ग्राहकसेवा ही मूलभूत मूल्ये कायम ठेवण्यात आली. व्यवसाय मोठा झाला तरी मूल्ये न बदलणे हीच दीर्घकालीन यशाची गुरुकिल्ली ठरली.
आजच्या स्पर्धात्मक बाजारपेठेत MSME उद्योजकांसाठी ही कथा स्पष्ट संदेश देते. छोट्या सुरुवातीला कमी लेखू नका, ग्राहक अनुभवाला प्राधान्य द्या, विस्तार करण्यापूर्वी पाया मजबूत करा आणि विश्वास निर्माण करा. मोठे यश हे अचानक मिळत नाही, ते सातत्याने घेतलेल्या योग्य निर्णयांचे फलित असते.