ग्रामीण भागातील महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलत Habitat for Humanity India आणि Standard Chartered Bank यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘Empowering Women and Improving Life through Livelihood Interventions’ हा प्रकल्प राबविण्यात आला आहे. या उपक्रमाच्या माध्यमातून महाराष्ट्र आणि ओडिशा राज्यांतील एकूण १,१०४ महिलांना कौशल्य प्रशिक्षण, आर्थिक सहाय्य आणि बाजारपेठेचा प्रवेश उपलब्ध करून देण्यात आला आहे.
पहिल्या टप्प्याच्या यशानंतर दुसऱ्या टप्प्याला वेग
या प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यात छत्तीसगड, महाराष्ट्र आणि ओडिशा राज्यांतील ८५ बचत गटांमधील ९६९ महिलांना लाभ झाला होता. त्यानंतर दुसऱ्या टप्प्यात महाराष्ट्रातील धाराशिव (माजी उस्मानाबाद) व बीड आणि ओडिशातील धेनकनाल व पुरी या जिल्ह्यांमध्ये ९६ बचत गट अधिक सक्षम करण्यात आले.
प्रशिक्षण, मार्गदर्शन आणि आर्थिक सहाय्य
दुसऱ्या टप्प्यात महिलांना विविध कौशल्यविकास प्रशिक्षण, तांत्रिक मार्गदर्शन आणि बीजभांडवल (seed funding) देण्यात आले. यामुळे महिलांना सूक्ष्म उद्योग सुरू करण्यास व विस्तार करण्यास मदत झाली. घरगुती हस्तकला, शेती व पूरक उद्योग यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये महिलांनी व्यवसाय उभारले आहेत.
याशिवाय, प्रकल्पांतर्गत महिलांना आर्थिक साक्षरता, लेखापाल प्रशिक्षण, व्यवसाय व्यवस्थापन तसेच मासिक पाळी स्वच्छता याविषयीही मार्गदर्शन देण्यात आले आहे, ज्यामुळे त्यांच्या सर्वांगीण विकासाला चालना मिळाली आहे.
महिलांच्या यशकथा प्रेरणादायी
धाराशिव जिल्ह्यातील विद्या मोरे यांनी त्यांच्या बचत गटाच्या सहकार्याने डाळ मिल व्यवसाय सुरू केला. सुरुवातीला व्यवसायाबद्दल कोणतीही माहिती नसतानाही प्रशिक्षण आणि गटाच्या पाठबळामुळे त्यांनी आत्मविश्वास मिळवला. त्यांच्या मते, महिलांनी एकत्र येऊन काम केल्यास कोणतीही गोष्ट अशक्य नाही.
संस्थांची भूमिका
संस्थेचे राष्ट्रीय संचालक आनंद कुमार बोलिमेरा यांनी सांगितले की, महिलांना सक्षम केल्याशिवाय मजबूत आणि स्वावलंबी समाजाची निर्मिती शक्य नाही. या उपक्रमामुळे महिलांमध्ये उद्योजकता विकसित होत असून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळ मिळत आहे.
स्टँडर्ड चार्टर्ड बँकेच्या सस्टेनेबिलिटी प्रमुख करुणा भाटिया यांनीही या उपक्रमामुळे महिलांना आर्थिक स्वावलंबन मिळून त्यांच्या कुटुंब आणि समाजावर सकारात्मक परिणाम होत असल्याचे सांगितले.
विविध व्यवसायांमध्ये महिलांची वाटचाल
या प्रकल्पांतर्गत महिलांनी अगरबत्ती निर्मिती, बॅम्बू व पितळ हस्तकला, अॅप्लिक आर्ट यांसारखे घरगुती व्यवसाय सुरू केले आहेत. तसेच मशरूम शेती, फुलशेती, मत्स्यपालन, दुग्धव्यवसाय, शेळीपालन आणि कुक्कुटपालन यांसारख्या कृषी व पूरक उद्योगांमध्येही त्यांनी यश मिळवले आहे.
महाराष्ट्र व ओडिशातील प्रगती
महाराष्ट्रात ३६ बचत गटांतील ४५६ महिलांनी सूक्ष्म उद्योग सुरू केले आहेत, तर ओडिशामध्ये ६० बचत गटांतील ६४८ महिलांना उद्योजकतेची संधी मिळाली आहे.
उद्दिष्ट: स्वावलंबन आणि सशक्तीकरण
या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश महिलांना नेतृत्वगुण, तांत्रिक कौशल्ये आणि उत्पन्ननिर्मितीच्या संधी उपलब्ध करून देणे हा आहे. यामुळे महिलांना आर्थिक स्थैर्य, आत्मनिर्भरता आणि सन्मानाने जीवन जगण्याची संधी मिळत आहे.