देशभरातील महिला बचत गटांना (Self Help Groups) डिजिटल बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्यासाठी केंद्र सरकारच्या ONDC (Open Network for Digital Commerce) प्लॅटफॉर्मचा वापर वाढत आहे. या माध्यमातून घरगुती उत्पादनांची थेट ग्राहकांपर्यंत विक्री सुरू झाल्याने महिलांच्या उद्योजकतेला नवे बळ मिळत आहे.
ग्रामीण आणि शहरी भागातील अनेक महिला स्वयंसहाय्य गट विविध प्रकारची उत्पादने तयार करतात. यात मसाले, पापड, लोणची, हस्तकला वस्तू, कपडे आणि सजावटीच्या वस्तूंचा समावेश आहे. यापूर्वी या उत्पादनांची विक्री प्रामुख्याने स्थानिक बाजारपेठेत किंवा प्रदर्शनांपुरती मर्यादित होती. मात्र ONDC मुळे आता या उत्पादनांना देशभरातील ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळत आहे.
सरकारी अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, ONDC प्लॅटफॉर्मवर महिला बचत गटांची नोंदणी सुलभ करण्यात आली असून, त्यांना डिजिटल पेमेंट, ऑर्डर व्यवस्थापन आणि लॉजिस्टिक्स याबाबत प्रशिक्षणही दिले जात आहे. यामुळे लहान उद्योजकांना ई-कॉमर्समध्ये प्रवेश करणे अधिक सोपे झाले आहे.
विशेष म्हणजे, ONDC हे ओपन नेटवर्क असल्यामुळे मोठ्या ई-कॉमर्स कंपन्यांवर अवलंबून राहण्याची गरज राहत नाही. यामुळे महिला उद्योजकांना अधिक नफा मिळण्याची शक्यता वाढली आहे. तसेच ग्राहकांनाही स्थानिक आणि दर्जेदार उत्पादने थेट उत्पादकांकडून मिळत आहेत.
दरम्यान, महाराष्ट्रासह अनेक राज्यांमध्ये महिला बचत गट ONDC शी जोडले जात असून, त्यातून विक्रीत वाढ होत असल्याचे दिसून येत आहे. काही गटांनी ऑनलाइन ऑर्डर्समुळे उत्पादन क्षमता वाढवण्यास सुरुवात केली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा वापर वाढल्यास घरगुती व्यवसायांना मोठ्या बाजारपेठेत प्रवेश मिळेल आणि महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणाला चालना मिळेल. आगामी काळात अधिकाधिक महिला उद्योजक ONDC प्लॅटफॉर्मवर येतील, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
एकूणच, ONDC मुळे घरगुती व्यवसायांना डिजिटल बाजारपेठ मिळून महिलांच्या उत्पन्नवाढीसाठी नवी दारे उघडत आहेत, असे चित्र सध्या दिसून येत आहे.