स्वतःचा व्यवसाय सुरू करताना किंवा आयुष्यात स्वतंत्र निर्णय घेताना अनेक महिलांना एक वेगळीच परिस्थिती अनुभवायला मिळते. सुरुवातीला पाठिंबा देणारे काही लोक नंतर अचानक टीका करू लागतात, प्रश्न विचारतात किंवा निर्णयांवर शंका घेतात. या बदलामुळे अनेक महिला संभ्रमात पडतात आणि “आपण चुकीचं तर करत नाही ना?” असा प्रश्न त्यांच्या मनात निर्माण होतो. मात्र तज्ज्ञांच्या मते, ही परिस्थिती अपवाद नाही तर स्वतंत्र होण्याच्या प्रवासातील एक सामान्य टप्पा आहे.
मानसशास्त्रज्ञांच्या मते, जेव्हा एखादी व्यक्ती स्वतःचे निर्णय घेऊ लागते आणि स्वतःच्या पायावर उभी राहते, तेव्हा तिच्या आसपासच्या लोकांच्या अपेक्षा बदलतात. अनेकदा लोकांना त्या व्यक्तीवरचा आपला प्रभाव किंवा नियंत्रण कमी झाल्यासारखे वाटते. यामुळेच ते थेट किंवा अप्रत्यक्षपणे विरोध करू लागतात. हा विरोध नेहमीच तुमच्या कामाशी संबंधित नसतो, तर तुमच्या बदलत्या भूमिकेशी संबंधित असतो, असेही तज्ज्ञ स्पष्ट करतात.
व्यवसायाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात महिला उद्योजकांना कुटुंब, समाज आणि नातेवाईकांकडून वेगवेगळ्या प्रतिक्रिया मिळतात. काहीजण प्रोत्साहन देतात, तर काहीजण “हे कठीण आहे”, “हे जमणार नाही” अशा प्रकारचे सल्ले देतात. अशा प्रतिक्रिया अनेकदा काळजीपोटी दिल्या जात असल्या तरी त्या महिलांच्या आत्मविश्वासावर परिणाम करू शकतात. त्यामुळे या टप्प्यावर स्वतःच्या निर्णयांवर विश्वास ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
तज्ज्ञांच्या मते, प्रत्येक निर्णयासाठी सर्वांना स्पष्टीकरण देण्याची गरज नसते. व्यवसाय हा वैयक्तिक प्रवास असतो आणि त्यामध्ये स्वतःच्या उद्दिष्टांवर लक्ष केंद्रित करणे गरजेचे असते. बाहेरच्या आवाजांपेक्षा स्वतःच्या कामावर आणि प्रगतीवर लक्ष दिल्यास दीर्घकालीन यश मिळवणे सोपे होते. विशेषतः सूक्ष्म आणि घरगुती व्यवसायांमध्ये सातत्य आणि फोकस हेच यशाचे मुख्य घटक मानले जातात.
पुण्यातील एका महिला उद्योजिकेचे उदाहरण यासाठी उल्लेखनीय आहे. त्यांनी घरातून कपड्यांचा व्यवसाय सुरू केला तेव्हा सुरुवातीला नातेवाईकांनी त्यांना थांबण्याचा सल्ला दिला. मात्र त्यांनी त्या सल्ल्यांकडे दुर्लक्ष न करता, पण त्यांच्यामुळे थांबून न राहता आपले काम सुरू ठेवले. हळूहळू त्यांच्या व्यवसायाला प्रतिसाद मिळू लागला आणि आज त्या स्वतःच्या उत्पन्नावर उभ्या आहेत. विशेष म्हणजे, जे लोक सुरुवातीला विरोध करत होते, तेच आज त्यांच्या कामाचे कौतुक करत आहेत.
तज्ज्ञ सांगतात की, विरोध हा अनेकदा प्रगतीचा संकेत असतो. जेव्हा व्यक्ती स्वतःचा मार्ग निवडते आणि त्यावर चालते, तेव्हा तिच्या आजूबाजूचे वातावरण बदलते. या बदलाला स्वीकारताना मानसिक ताकद आवश्यक असते. त्यामुळे नकारात्मक प्रतिक्रिया वैयक्तिक न घेता त्या परिस्थितीचा भाग म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.
याशिवाय, छोट्या छोट्या प्रगतीचे कौतुक करणे आणि स्वतःला प्रेरित ठेवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. दररोज केलेले छोटे प्रयत्न, मिळालेला थोडासा प्रतिसाद किंवा सुधारलेली कौशल्ये यांची नोंद ठेवली, तर आत्मविश्वास टिकवणे सोपे होते. अशा सकारात्मक दृष्टिकोनामुळे बाह्य टीकेचा परिणाम कमी होतो.
महिला सक्षमीकरण क्षेत्रात काम करणाऱ्या संस्थांच्या मते, स्वतःचे निर्णय घेण्याची क्षमता ही उद्योजकतेची पहिली पायरी आहे. या प्रवासात विरोध, अडचणी आणि शंका येणारच, पण त्यावर मात करण्याची तयारीच यश ठरवते. स्वतःच्या ध्येयावर लक्ष केंद्रित करून सातत्य ठेवले, तर कालांतराने परिणाम दिसू लागतात.
एकूणच, स्वतःचा मार्ग निवडताना येणारा विरोध हा अडथळा नसून, प्रगतीचा भाग आहे. आत्मविश्वास, सातत्य आणि योग्य दृष्टिकोन ठेवला, तर कोणतीही महिला उद्योजिका आपल्या उद्दिष्टांपर्यंत पोहोचू शकते.