महिला स्वयं-सहायता गट आणि लघुउद्योगांना सरकारी खरेदी प्रक्रियेत सामील करून घेण्यासाठी Government e-Marketplace या डिजिटल पोर्टलची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरत आहे. केंद्र सरकारच्या या उपक्रमामुळे महिलांना थेट सरकारी विभागांना उत्पादने विक्री करण्याची संधी मिळत असून, त्यांच्या व्यवसायाचा विस्तार झपाट्याने होत आहे.
Ministry of Commerce and Industry अंतर्गत कार्यरत असलेल्या या पोर्टलवर विविध प्रकारची उत्पादने आणि सेवा नोंदवता येतात. महिला बचत गटांनी तयार केलेली हस्तकला उत्पादने, कापड, अन्नप्रक्रिया वस्तू, स्टेशनरी साहित्य यांना GeM वर मोठी मागणी आहे. यामुळे स्थानिक उत्पादनांना राष्ट्रीय स्तरावर बाजारपेठ मिळत आहे.
विशेष म्हणजे, GeM पोर्टलवर नोंदणी प्रक्रिया सुलभ करण्यात आली असून स्वयं-सहायता गटांसाठी विशेष मार्गदर्शनही दिले जाते. अनेक राज्यांमध्ये जिल्हा प्रशासन आणि उद्योग विभागाच्या माध्यमातून महिलांना GeM वर कसे नोंदणी करावी, उत्पादने कशी अपलोड करावी आणि ऑर्डर कशा मिळवाव्यात याचे प्रशिक्षण दिले जात आहे.
महाराष्ट्रासह देशातील अनेक भागांमध्ये महिला गटांनी या प्लॅटफॉर्मचा यशस्वी वापर करून उत्पन्नात वाढ केली आहे. काही गटांनी शासकीय कार्यालयांसाठी आवश्यक वस्तूंचा पुरवठा करून स्थिर उत्पन्नाचे स्रोत निर्माण केले आहेत. यामुळे पारंपरिक व्यवसायांना डिजिटल स्वरूप मिळत आहे.
तसेच, Ministry of Micro, Small and Medium Enterprises कडून देखील महिला उद्योजकांसाठी विविध योजना राबविल्या जात आहेत, ज्यामुळे त्यांना आर्थिक सहाय्य आणि तांत्रिक मार्गदर्शन मिळते. GeM सारख्या प्लॅटफॉर्ममुळे या योजनांचा प्रत्यक्ष फायदा व्यवसायात दिसून येतो.
तज्ज्ञांच्या मते, डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा वापर केल्यामुळे महिलांना केवळ स्थानिक बाजारपेठेपुरते मर्यादित राहावे लागत नाही. त्यांना देशभरातील ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळते. यामुळे त्यांच्या उत्पादनांची विक्री वाढते आणि व्यवसाय अधिक शाश्वत बनतो.
भविष्यात, अधिकाधिक महिला गटांनी डिजिटल तंत्रज्ञानाचा स्वीकार केल्यास भारतातील महिला उद्योजकतेला नवे आयाम प्राप्त होतील. सरकार आणि प्रशासनाने दिलेल्या या संधींचा योग्य उपयोग केल्यास महिला सक्षमीकरणाला मोठी चालना मिळू शकते.